Không thể không sững sờ kinh ngạc khi cầm trên tay cuốn tiểu thuyết dày cộp Hiệp sĩ Sainte Hermine (*). Một cuốn sách "lần đầu tiên được công bố" của Alexandre Dumas.
Một người đã rời xa thế giới, bỏ chúng ta đi đã 137 năm. Một nhà văn mà cho mãi đến tháng 12 năm 2002, "sau nhiều cuộc bàn cãi trên chính trường cũng như ngoài xã hội", đã được đưa vào điện Panthéon, "xếp thứ 6 sau Vonltaire, Rousse, Hugo, Zola và Malraux".
Người ấy còn tiếp tục làm cả thế giới kinh ngạc vì sức sống sau cái chết, một sức sống cuồng điên ngạo nghễ; giống như ông đã suỵt cả thế giới chúng ta, ngón tay đưa lên đôi môi chưa hề tắt lịm ngọn lửa sống: "Nào, hãy bước vào cánh cửa bí mật này đi. Tôi sẽ dẫn bạn vào một câu chuyện bí ẩn hào hùng của loài người. Câu chuyện này bạn sẽ nghiền ngẫm nó để hiểu về một hào quang thế giới đã mất...".
Nếu ai đã từng mê Alexandre Dumas (cha), từng biết "Ba người lính ngự lâm", "Hai mươi năm sau", "Bá tước Monte-Cristo", "Hoàng hậu Margo"... thì chắc chắn giờ đây sẽ thấy Hiệp sĩ Sainte Hermine là "hay đến mức không thể tả nổi".
Hành trình của cuốn tiểu thuyết cuối cùng này cũng là một huyền thoại. Alexandre Dumas sinh năm 1802, mất ngày 5 tháng 12 năm 1870 tại nhà của con trai ở Puys, gần Dippe. Bốn ngày sau đạo quân Phổ ập vào thành phố, nhưng tác phẩm di ngôn cuối cùng của ông đã được trao cho Louis Charpillon, một công chứng viên cẩn trọng ở Saint-Bris.
Cuốn sách đã được chôn cất cùng với những của cải quý giá của người công chứng viên. Sau khi cuộc chiến chấm dứt, cuốn sách được đào lên và được để lại một nhà công chứng viên khác là thầy Été ở Rouen. Cho mãi đến năm 2005, Hiệp sĩ Sainte Hermine mới được tìm thấy giữa mớ giấy báo ngả màu, bị lãng quên trong Thư viện Quốc gia Pháp sau khi nằm dưới đất khá lâu.
Một cơn sốt tìm đọc cuốn sách tại Pháp và tại các nước kịp thời có được bản quyền như Mỹ, Trung Quốc, Nga..., bỏ mặc sự lãng quên văn hóa đọc trong thế giới công nghệ thông tin bùng nổ.
Cơn sốt làm sống lại vầng hào quang "hiệp sĩ" trong cái thế giới ồn ào náo nhiệt, làm sống lại một lịch sử nước Pháp hiên ngang rạng ngời cùng những niềm vinh hạnh được nuôi dưỡng trong lòng nó một Napoléon, và kẻ đối trọng là chàng "hiệp sĩ" Hector - đứa con cuối cùng của gia đình Sainte Hermine.
Sự đối trọng vĩ đại và sự lựa chọn khó khăn mang tính lịch sử thời đại của một nhà quý tộc - đại diện là Hector de Sainte Hermine giữa tư tưởng bảo hoàng và lòng ngưỡng mộ thực sự một Napoléon - một nhân chứng, một công trình tuyệt tác, vĩ đại và u hoài của Chúa.
Hiệp sĩ Sainte Hermine gồm 118 chương. Nó khiến người đọc khi mới cầm cuốn sách trên tay cảm thấy ngại ngần và hoảng sợ trước sức nặng và bề dày. Nó cũng khiến người đọc bỗng nhiên bị cuốn hút, cuốn hút đến mức có thể bỏ quên bữa ăn.
Những trang kể đan xen cuộc sống thực của những con người thực: những tiêu pha xa xỉ của nàng Joséphine, sự tức giận và thỏa hiệp của Napoléon với người đàn bà mà ông yêu nhất; những thiết chế của một triều đại kỳ lạ nhất của nước Pháp "cộng hòa" rồi nước Pháp "đế chế".
Rồi khi tác giả cho chàng trai Hector xuất hiện, thì người đọc ngay lập tức nhận ra lâu lắm rồi mới được nhìn thấy những tấm thảm nhung đầy bí ẩn quyến rũ của một thế giới quý tộc xưa cũ, một thế giới tất yếu dẫn đến sự sụp đổ bởi sự xa hoa quyến rũ của nó. Và một chân trời mới mở ra đầy trăn trở, máu và nước mắt, một chế độ Cộng hòa non yếu. Để rồi một chế độ Đế chế đã thay quyền tạo nên một nước Pháp mạnh mẽ, đáng thương bởi sự mạnh mẽ của nó.
Ngòi bút của nhà văn thiên tài thả sức tung ra những giao diện rộng, với hàng trăm nhân vật, với cuộc sống giao thời các thiết chế bảo hoàng, cộng hòa và đế chế. Những âm mưu và sự thỏa hiệp.
Những chân tình và niềm kiêu hãnh của thế giới bảo hoàng như ngọn nến bùng lên trước khi tắt ngấm. Những cố gắng của hai nhân vật chính mà Chúa đã tạo nên để nhận ra nhau, giao đấu trí tài, khám phá và kính cẩn cúi đầu trước vầng hào quang mà Chúa tung ra để chơi trò xúc xắc với loài người, với con người mang sứ mệnh "Napoléon", và một con người nữa mang sứ mệnh là tia vàng sau cuối của một thời đại, tia vàng sau cuối đó lại là bình minh của một thời đại mới.
Cũng có thể nói rằng Hiệp sĩ Sainte Hermine không dễ đọc, bởi nó không phải là một tác phẩm để giải trí. Nhưng nó khiến cho độc giả khó tính thấy ngạc nhiên vì sự kết nối tài tình giữa các chương, sự giản dị của câu chữ và lối hành văn.
Cuốn sách là lời sau cuối chứa đựng trong nó trái tim yêu tha thiết cuộc sống bộn bề và đầy bủa vây trong xã hội chuyển từ chế độ phong kiến sang Cộng hòa rồi Đế chế của một thiên tài huyền thoại. Hector là hình tượng đẹp của một thế hệ thanh niên nước Pháp biết hy sinh, biết đấu tranh với những bất công gây nên sự đau khổ cho bà mẹ Tổ quốc.
Hiệp sĩ Sainte Hermine cũng khiến cho những xô bồ gấp gáp thực tại bỗng nhiên như chùng lại để người đọc có thể đắm mình trong thế giới lãng mạn tuyệt đẹp.
Dư âm mơ hồ lãng mạn phảng phất ấy mang lại một vẻ đẹp thanh khiết trong cuộc sống quá nhiều tạp thanh, bụi và khói xăng hiện tại. Và sẽ thật đủ đầy nếu trên tủ sách nhà có thêm cuốn sách hay đáng được để trân trọng và nâng niu này. Bởi vì Hiệp sĩ Sainte Hermine là ánh bình minh rạng ngời cuối cùng trong vầng hào quang huyền thoại Alexandre Dumas.
(*) Tiểu thuyết "Hiệp sĩ Sainte Hermine" - NXB Văn hóa Thông tin 2007, khổ 14,5x20,5, 1.230 trang. Tổng Phát hành: Tổng Công ty sách Việt Nam.
Võ Thị Xuân Hà
Nguồn: Lao động
Về Nhà văn Võ Thị Xuân Hà
Võ Thị Xuân Hà quê gốc Vĩ Dạ (Huế), sống và làm việc tại Hà Nội.
Tốt nghiệp khóa 4 Trường viết văn Nguyễn Du. Hiện là Hội viên Hội nhà văn Việt Nam, Phó Ban Sáng tác Hội Nhà văn Việt Nam, Thường trực Công tác Nhà văn Trẻ, Phó Giám đốc Công ty Truyền thông Hà Thế.
Võ Thị Xuân Hà là nhà văn thành công về truyện ngắn hơn hẳn so với tiểu thuyết, tuy đã in ít nhất là hai quyển tiểu thuyết: Tường thành và Trong nước giá lạnh. Điều này khiến Võ Thị Xuân Hà gần với các nhà văn của thế hệ mình: tập trung vào truyện ngắn nhiều hơn là tiểu thuyết. Các truyện ngắn nổi tiếng của Võ Thị Xuân Hà: ngoài Đàn sẻ ri bay ngang rừng còn có thể nói tới Lúa hát, Nhà có ba chị em hay Cây bồ kết nở hoa. Đặc trưng cho cách viết của Võ Thị Xuân Hà là một giọng văn điềm đạm, nhiều nhận xét, ít tình cảm, đậm nét cay đắng.
Năm 1992, Võ Thị Xuân Hà xuất bản tập truyện ngắn Vĩnh biệt giấc mơ ngọt ngào - tác phẩm đầu tay, và kể từ đó đến nay đã có thêm nhiều tập truyện ngắn, như Màu vàng thần tiên, Kẻ đối đầu, Chuyện của con gái người hát rong, hay gần đây hơn cả là Thế giới tối đen.
Các tác phẩm khác đã xuất bản:
- Tập truyện ngắn Bầy hươu nhảy múa (NXB Văn học - 1994)
- Tập truyện ngắn Cổ tích cho tuổi học trò (NXB Kim Đồng - 1994)
- Tập truyện dài Chiếc hộp gia bảo (NXB Kim Đồng - 1997)
- Tập truyện dài Chuyện ở rừng sồi (NXB Trẻ - 1998, NXB Kim Đồng - 1999)
- Tập truyện ngắn Giá nhang đèn và những chuyện khác (NXB Hà Nội - 1999)
- Truyện ngắn Võ Thị Xuân Hà (NXB Phụ nữ - 2002)
Các giải thưởng:
1997 - giải C kịch bản điện ảnh của Hãng phim truyện Việt Nam
1998 - giải sách hay của NXB Hội nhà văn
1999 - giải khuyến khích kịch bản điện ảnh 2000 của Cục Điện ảnh
2000 - giải C kịch bản điện ảnh của Điện ảnh Quân đội
2001 - giải nhất truyện ngắn Báo Thiếu Niên
2002 - giải khuyến khích kịch bản điện ảnh của Cục Điện ảnh và giải B Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật VN với tập "Truyện ngắn Võ Thị Xuân Hà".
(tổng hợp)
