THƯƠNG NHỚ MƯỜI HAI mời bạn đọc thưởng thức những thứ gọi là “thời trân”.
Trong truyện Kiều, lần đầu tiên Kim Trọng được đón tiếp Thúy Kiều ở nhà mình:
Thời trân thức thức sẵn bày
Bởi vì cuộc đón tiếp này đối với chàng Kim là một hạnh phúc vô song, cho nên chàng tiếp đãi Thúy Kiều một cách quý trọng và thanh lịch. “Thời trân” là những vật sản quý đương thời (thời là mùa, trân là quý).
Bàn rộng ra, muốn tìm hiểu văn hóa của một địa phương nếu không biết những “thời trân” thì rất thiếu sót. Nó quan hệ với địa lý và lịch sử, với phong tục tập quán, văn chương nghệ thuật… của địa phương. Những vật sản này có khi rất bình thường, không đắt tiền nhưng quý giá vì nơi khác, lúc khác không thể có.
Văn hào Nguyễn Trung Ngạn thời Trần đi sứ sang Trung Quốc, được mời ở lại chơi đất Giang Nam - một nơi phồn hoa, thiếu gì của ngon vật lạ. Ấy thế mà Nguyễn Trung Ngạn vẫn nóng lòng mong muốn trở về quê hương:
Dâu già lá rụng tằm chưa chín
Lúc sớm hương thơm cua béo ghê
Nghe nói ở nhà nghèo vẫn tốt
Giang Nam vui thật, chẳng bằng về!
Giang Nam phong phú, sang trọng nhưng không có đĩa nhộng, bánh canh cua đồng, chén cơm gạo mới. Mùa này ở quê nhà được ăn những thứ ấy, ngon biết mấy! Những vật sản ấy gợi lên tình cảm đất nước quê hương đằm thắm…
Trong “Thương nhớ Mười Hai” bạn đọc sẽ gặp những sản vật từng tháng ở miền Bắc nước ta. Thật không phải ngẫu nhiên, nhà văn Vũ Bằng thuộc một dòng họ túc nho ở đất Lương Ngọc, Hải Hưng (cũ), sau 1954 vào Nam viết cuốn sách này giữa lúc đất nước hai miền bị chia cắt. Dù phải thích nghi với hoàn cảnh chính trị như thế nào đấy, cuốn sách vẫn bày tỏ rất rõ tâm sự của một người con miền Bắc ở bên kia “giới tuyến” nhớ da diết quê hương. Chính tấm lòng ấy đã cùng với ngòi bút tài hoa của Vũ Bằng làm nên giá trị văn chương của tác phẩm này. Nó hấp dẫn chúng ta từng dòng, từng trang…
Cuốn sách tái bản vào thời điểm này còn có thêm một ý nghĩa: Nhà nước ta đang chủ trương phát triển du lịch, mở rộng cửa mời đón du khách các nước đến thăm nước ta, tạo ra một không khí hòa bình hữu nghị giữa mọi quốc gia. Cuốn sách góp phần làm cho bạn bè năm châu hiểu biết thêm một khía cạnh đặc sắc của đất nước mình, nó như một nhịp cầu giao lưu văn hóa. Cuốn sách cũng làm cho mỗi chúng ta có ý thức trân trọng hơn với những giá trị của quê hương xứ sở.
Ngày 25 tháng 8 năm 1989
Giáo sư HOÀNG NHƯ MAI
Về Giáo sư Hoàng Như Mai
- Năm sinh: 1919
- Nơi sinh: Hà Nội
- Học hàm: Giáo sư
Gia đình GS Hoàng Như Mai thuộc dòng dõi quý tộc, vì thế ông được thừa hưởng một nền giáo dục tiên tiến nhất Việt Nam từ trước Cách mạng tháng Tám. Trong thời buổi rối ren loạn lạc, ông đã từ bỏ Đại học Y, Đại học Luật để tìm đến với sự nghiệp giáo dục.
Năm 1943, GS Hoàng Như Mai bước chân vào nghề dạy học, giảng dạy môn Văn học Việt Nam và Văn học Pháp ở trường Trung học tư thục Đông Hải thuộc thị xã Hải Dương. Và từ đó, như một cái duyên, GS đã gắn bó suốt đời với sự nghiệp dạy học bởi một lí do đơn giản: “Những đôi mắt khát chữ của học trò có sức quyến rũ với tôi ghê lắm”.
Bên cạnh nghề dạy học, ông còn là nhà văn hóa lớn của thời đại. Ông đã viết nhiều cuốn sách có giá trị cùng với hàng nghìn bài báo.
Trong hai cuộc kháng chiến, GS Hoàng Như Mai đã lăn lộn bám đất, bám rừng trên nhiều vùng miền của đất nước. Hòa bình lập lại, ông đảm nhiệm chức Hiệu trưởng trường Sư phạm trung cấp Trung ương, sau đó giảng dạy ở khoa Ngữ văn - Trường ĐH Tổng hợp Hà Nội.
Sau giải phóng, ông giảng dạy ở ĐH Văn khoa Sài Gòn, tiếp đó là khoa Ngữ Văn - Trường ĐH Tổng hợp TPHCM. Là người sáng lập và được tín nhiệm bầu làm Chủ tịch hội nghiên cứu và giảng dạy Văn học TPHCM từ năm 1988 đến nay. Ở tuổi 90, GS vẫn đang hướng dẫn nghiên cứu sinh, và hiện tại là Hiệu trưởng trường Trung học dân lập Trương Vĩnh Ký.
Vân Sơn
Nguồn: Dân trí
